Detaylı Dosya: Tiroid Kanserleri ve Cerrahisi

Tiroid Kanseri Nedir?

Tiroid kanseri çoğu zaman tiroid bezinin hormon üretiminden kaynaklanan şikayetlerle değil, organik belirtilerle ortaya çıkar. Yani hastalar genellikle bir nodül, boyunda şişlik ya da bazen lenf bezlerinde büyüme ile başvururlar. Nadiren ilk bulgu boyundaki lenf bezlerine yayılım (metastaz) olabilir. Son yıllarda tiroid kanserinde artış olduğu sıkça dile getirilmektedir. Ancak bu artışın önemli bir kısmı görüntüleme yöntemlerinin yaygınlaşması ve küçük çaplı, özellikle mikropapiller kanserlerin daha fazla saptanması ile ilişkilidir. Tiroid kanserine bağlı ölüm oranlarında belirgin bir artış gösterilmemiştir.

Tiroid Nodülü ve Tanı Süreci

Tiroid nodülü saptandığında ilk yapılması gereken detaylı bir endokrinolojik değerlendirmedir. Hastanın tiroid fonksiyon testleri incelenir ve mutlaka tiroid ultrasonografisi yapılır. Ultrason ile nodülün boyutu, iç yapısı, sınırları, kanlanma özellikleri ve şüpheli bulguları değerlendirilir. Şüpheli özellik taşıyan veya takip gerektiren nodüllerde ince iğne aspirasyon biyopsisi (İİAB) yapılır. Bu işlem ultrason eşliğinde uygulanmalı ve mümkünse sitopatolog eşliğinde gerçekleştirilmelidir. Amaç yeterli ve doğru hücre örneğinin alınmasıdır. Aynı seansta birden fazla nodülden biyopsi yapılabilir. İnce iğne aspirasyon biyopsisinin yaklaşık 60–70 yıldır güvenle uygulandığı bilinmektedir ve kanseri yaydığına dair bir kanıt yoktur.

Tiroid Kanserinin Tipleri

Tiroid kanserleri en sık papiller, daha nadir olarak medüller ve diğer alt tipler şeklinde görülür. Papiller tiroid kanseri en sık görülen tiptir ve genellikle yavaş seyirlidir. Ölüm riski diğer tiroid kanserlerine göre oldukça düşüktür. Mikropapiller tiroid kanseri ise 1 cm’den küçük çaplı papiller kanserleri ifade eder.

Medüller tiroid kanseri ise C hücrelerinden köken alır ve tiroid kanserlerinin yaklaşık %8–10’unu oluşturur. Bu kanser tipi papiller tipe göre daha farklı bir biyolojik davranış gösterir ve %30 oranında ailesel geçiş gösterebilir. Medüller kanserlerde kalsitonin hormonu yükselir ve hem tanı hem takipte önemli bir belirteçtir.

Cerrahi Tedavi ve Kapsamı

Tiroid kanserlerinde temel tedavi cerrahidir. Cerrahinin kapsamı tümörün çapına, tek veya çift lobda bulunmasına ve lenf bezi metastazına göre belirlenir. Tümör çapı 1 cm ve üzerindeyse genellikle total tiroidektomi uygulanır. Buna ek olarak santral lenf diseksiyonu yapılır. Eğer lateral boyun lenf bezlerinde metastaz saptanmışsa, ilk ameliyatta bu bölgelere yönelik diseksiyon da eklenmelidir.

Tümör çapı 1 cm’nin altında ve tek lobla sınırlı ise lobektomi yeterli olabilir. Ancak lenf bezi metastazı varsa cerrahi kapsam genişletilir. Mikropapiller kanserlerde, lenf bezi tutulumu yoksa genellikle tek taraflı lobektomi yeterlidir.

Medüller tiroid kanserinde ise tümör çapına bakılmaksızın total tiroidektomi ve rutin santral lenf diseksiyonu uygulanır. Çap 1,5 cm ve üzerindeyse lateral boyun diseksiyonu da eklenebilir.

Ameliyat Öncesi Haritalama (Mapping)

Cerrahi öncesinde tiroid bezindeki nodüllerin ve boyundaki lenf bezlerinin detaylı ultrason ile haritalanması büyük önem taşır. Bu haritalama sayesinde ameliyat sırasında hangi lenf bezlerinin çıkarılması gerektiği netleşir. Ayrıca ameliyat sırasında ultrason ile kontrol edilerek saptanmış metastazların eksiksiz çıkarıldığından emin olunur.

Radyoaktif İyot (Atom) Tedavisi

Radyoaktif iyot tedavisi, tümör çapı 1–1,5 cm üzerinde olan ya da lenf bezi metastazı bulunan hastalarda uygulanabilir. Amaç, ameliyat sonrası mikroskobik düzeyde kalmış tiroid dokusunu ve kanser hücrelerini yok ederek nüks riskini azaltmaktır. Radyoaktif iyot tedavisi her hastaya rutin olarak uygulanmaz; risk grubuna göre karar verilir.

Komplikasyonlar ve Sinir Monitörizasyonu

Tiroid cerrahisinde en sık görülebilecek komplikasyonlar arasında kanama, hematom, ses kısıklığı, kalsiyum düşüklüğü (hipokalsemi) ve seroma yer alır. Ses tellerini hareket ettiren rekürren laringeal sinirin korunması için sinir monitörizasyonu kullanılır. Bu yöntem sayesinde sinirin ameliyat sırasında yeri belirlenir ve fonksiyonu izlenir. Geçici ve kalıcı sinir hasarlarının ayırt edilmesinde de önemlidir.

Nüks ve Takip

Papiller tiroid kanserinde nüksler genellikle lenf bezlerinde görülür. Lenf bezi nüksü saptandığında yeniden lenf diseksiyonu ve gerekirse radyoaktif iyot tedavisi uygulanır. Medüller tiroid kanserinde ise takipte en önemli parametre kalsitonin düzeyidir. Kalsitonin yükselirse ileri görüntüleme yöntemleri (MR, PET gibi) devreye girebilir.

Genetik Özellikler

Papiller tiroid kanserlerinde ailesel geçiş oranı yaklaşık %10 civarındayken, medüller tiroid kanserlerinde bu oran %30’a kadar çıkabilir. Bu nedenle medüller kanser tanısı alan hastalarda genetik değerlendirme önem taşır.

Tiroid Kanseri ve Gebelik

Tiroid kanseri ameliyatı sonrası hastalar dışarıdan tiroid hormonu kullanırlar. TSH düzeyi kontrol altında tutulduğu sürece bu ilaçlar gebelikte güvenle kullanılabilir ve gebeliğe engel değildir.